Leernetwerk Opkweek

Dit leernetwerk is er om kennis uit te wisselen tussen kleinschalige (CSA-)tuinders op het gebied van opkweek. Samenwerking onderling maakt ons sterker en onafhankelijker in de sector. Zowel regionaal organiseren op het gebied van inkoop van plantgoed en onderling kennis en plantgoed uitwisselen als het vergroten van eigen opkweek zijn oplossingsrichtingen waar we aan werken. Er is een maillijst van het leernetwerk waar je je voor kunt aanmelden en er zijn regionale appgroepen waar je aan kunt deelnemen. Er worden verschillende activiteiten en ontmoetingen georganiseerd die je terug kunt vinden in het activiteitenoverzicht.

Aanmelden Leernetwerk Opkweek

Bekijk de updates vanuit het Leernetwerk die al zijn verstuurd:

Vanwege het plotseling stoppen van de werkzaamheden van plantenkwekerij Jongerius in het najaar van 2025 zijn er werkgroepen ontstaan om gezamenlijk meer werk te verzetten voor het leernetwerk.

Werkgroepen

  • Collectieve inkoop – inventariseren van kwekers, infrastructuur collectieve inkoop opzetten, coördineren benaderen kwekers
  • Regionale opkweek organiseren – voor elkaar opkweken en daar een goede infrastructuur voor opzetten die gedeeld kan worden op regionaal niveau, delen van machines en apparatuur, afspraken maken over wie wat opkweekt
  • Vergroten eigen opkweek – delen en bundelen van informatie, organiseren activiteiten rond opkweek

De kwetsbare situatie van plantopkweek is onlangs nog kwetsbaarder geworden door het stopzetten van de werkzaamheden per 1 november van Plantenkwekerij Jongerius. Hieronder schetsen wij verschillende oplossingsrichtingen die in het najaar van 2025 zijn besproken:

Wat gebeurt er in de sector?

  1. Doorstart/overname van plantenkwekerij Jongerius

    Ofwel een biologisch plantopkweekbedrijf starten, van circa 10 ha, om het gat op te vullen. Als CSA Netwerk worden wij hiervan op de hoogte gehouden en informeren we jullie daarover. We denken mee en houden contact met de personen en organisaties die hiermee bezig zijn. Hoe dan ook blijft bij een oplossingsrichting als deze de vraag staan: ‘Hoe worden we een interessante partij voor een plantopkweekbedrijf?’
  2. Eventuele vrijstelling bij een tekort aan biologisch plantgoed

    We hebben contact met SKAL en Bionext om te kijken welke mogelijkheden er zijn om tijdelijk met ander uitgangsmateriaal te werken. Voorlopig is dit niet mogelijk. Ben je niet gecertificeerd? Dan kun je eventueel overwegen om tijdelijk voor niet-bio plantgoed te kiezen, maak dan wel goede afspraken over de opkweek zonder gif.

Wat kun je zelf doen?

  1. Zelf meer plantgoed opkweken

    Dit is echter niet voor iedereen haalbaar. Vanuit het CSA Netwerk roepen we iedereen op om kennis te delen. Bijvoorbeeld via de vier regionale appgroepen die er zijn (zie onderaan deze pagina). We zijn deze kennis aan het bundelen en willen het verder verspreiden op de volgende manieren:
    • Handleidingen en gedeelde kennis komen beschikbaar via een kennisbank (wiki).
      Daar is de laatste maanden al aan gewerkt. Totdat deze operationeel is, zullen de belangrijkste tips verzameld en gepubliceerd worden op deze webpagina.
    • Webinars, worskshops, dagcursussen, voorjaarsontmoetingen en een meerdaagse cursus eigen opkweek is in ontwikkeling.
      Er zijn in 2023 al bijeenkomsten en bedrijfsbezoeken geweest. Half november zijn er regionale najaarsontmoetingen geweest. Op 18 november en 15 december zijn er een webinars geweest en er is een workshop over eigen opkweek op de CSA-conferentie en op de Boerenlandbouwconferentie. In januari, februari en maar zijn vier dagcursussen over eigen opkweek geweest in samenwerking met o.a. BioTuinders en Warmonderhof. In februari en maart 2026 zijn er zes voorjaarsontmoetingen op verschillende bedrijven die zelf opkweken georganiseerd.
      Link naar het overzicht van activiteiten die op de agenda staan.
      Hiervoor is de werkgroep Vergroten eigen opkweek opgericht, dit houdt in: delen en bundelen van informatie, organiseren activiteiten rond opkweek. Marieke Berkhout (opkweek@csanetwerk.nl) is aanspreekpunt voor deze werkgroep.
  2. Stappenplan; vragen die je jezelf kunt stellen om je op weg te helpen

    Deze vragen kunnen je verder op weg helpen en zullen op de najaarsontmoetingen in de regio en de CSA Conferentie een rol spelen. We inventariseren zo goed mogelijk wat er allemaal speelt en delen tips van andere tuinders.
    Bekijk hier de pdf met dit stappenplan.

Wat doen we gezamenlijk?

  1. Organiseren collectieve inkoop plantgoed

    Als CSA Netwerk bekijken we de mogelijkheden waar we kunnen helpen in het ervoor zorgen dat er meer plantgoed collectief wordt ingekocht. Er zijn meerdere biologische plantopkwekers naast Jongerius. De alternatieve plantopkwekers (onder andere de Koster en Wunderlich) hebben een kleinere oppervlakte dan Jongerius had. Zij doen hun best om het gat was is ontstaan op te vullen en zoveel mogelijk tuinders te helpen. Het kan helpen om door je met meerdere tuinders collectief als een partij op te stellen. In plaats van ‘ieder voor zich’.
    • Centrale vraag: Hoe worden we een interessante partij voor een plantopkweekbedrijf?
      We zijn in contact met o.a. Herenboeren en we weten dat groepen tuinders al gezamenlijk inkopen.
    • We werken aan een systeem waarin de collectieve vraag als 1 vraag kan worden gesteld. Er is in het najaar van 2025 een inventarisatieformulier gemaakt, waarin tuinders hun behoeftes kunnen aangeven. In het najaar van 2026 zal er een peiling/inventarisatie worden uitgevoerd om te kijken hoe de situatie dan is en welke behoeftes er dan zijn.
      Hiervoor is de werkgroep Collectieve inkoop opgericht, dit houdt in: inventariseren van kwekers, infrastructuur collectieve inkoop opzetten, coördineren benaderen kwekers.
  2. Regionale opkweeknetwerken

    In 2023 is al gewerkt aan ideeën rondom een coöperatief opkweekbedrijf. Hier en daar wordt al voor elkaar plantgoed opgekweekt en uitgewisseld, o.a. via de vier regio appgroepen die er al zijn (zie onderaan deze pagina). Er zijn in het verleden ook pilots geweest waarin voor elkaar werd opgekweekt. Belangrijk hierbij is om knelpunten weg te nemen en te zorgen dat er een goede infrastructuur en de juiste (technische) faciliteiten beschikbaar komen. We denken na hoe we in de opstartfase van een (lokaal, regionaal of landelijk) opkweeknetwerk risico’s kunnen beperken en eventueel financieel kunnen vergoeden.
    Hiervoor is de werkgroep Regionale opkweek organiseren opgericht, dit houdt in: voor elkaar opkweken en daar een goede infrastructuur voor opzetten die gedeeld kan worden op regionaal niveau, delen van machines en apparatuur, afspraken maken over wie wat opkweekt.

    Per 2026 is in het noorden van het land het coöperatief biologisch opkweekbedrijf Kiemkrêft van start gegaan. Vanuit het CSA Netwerk ondersteunen wij dit initiatief en met de werkgroep(en) onderzoeken we of in de toekomst meer van dit soort regionale initiatieven kunnen ontstaan.
  3. Kennisbank/wiki

    Handleidingen en gedeelde kennis komen beschikbaar via een kennisbank (wiki). Daar is de laatste maanden al aan gewerkt. Totdat deze operationeel is zullen de belangrijkste tips verzameld en gepubliceerd worden op een webpagina. Het initiatief voor deze kennisbank/wiki kwam vanuit Toekomstboeren; per eind augustus hebben Stichting Zaadgoed en het CSA Netwerk zich hierbij aangesloten.

Regionale appgroepen

Sinds 2023 faciliteert het CSA-netwerk vier regionale appgroepen.

De appgroepen zijn via onderstaande links te bereiken:

 Regio Noord (Friesland, Groningen, Drenthe)

Regio Midden/Oost (Gelderland, Utrecht, Overijssel, Flevoland)

Regio West (Noord- en Zuid-Holland)

Regio Zuid (Limburg, Brabant, Zeeland)

 

Lid worden van het CSA Netwerk

Word lid (tuinders)!
Word steunlid!